Son günlerde ortaya atılan Balyoz Planı iddaaları ile birlikte akıllarda olan Darbe nedir? Darbe aslında bir ülkenin onlarca yıl geri gitmesine sebep olan bir hükümet devirme yöntemidir. Kurulu sistem komple çökmektedir. Darbeciler iktidarı ele geçirir, lideri devirir, radyoların ve televizyonların vb. iletişim kanallarının işgal edilmesi gibi hükûmet daireleri üzerinde bir otorite kurarlar, elektrik santrallerinin ele geçirilmesi gibi temel altyapı tesislerini ele geçirirler.

Askeri darbe, Latin Amerika’da Arjantin,Şili, Asya’da Birmanya, Afrika’da ve Avrupa’da Yunanistan, Türkiye gibi özellikle gelişmekte olan ülkelerde gözlenmiştir.

Askeri Darbe Nedir?

Askeri darbe, Hükümet darbesi ya da kısaca Darbe, devletin emrindeki resmi askerî kurumlara mensup kişi ya da kişilerin ani olarak anayasal olmayan yollarla mevcut hükûmeti devirmesi ve iktidara el koymasıdır. Yönetim biçimine yöneltilen radikal değişiklikleri önlemek amacıyla her zaman olmasa da çoğunlukla tanımı gereği şiddet içerir. Geniş halk kitlelerinin desteği olmadan yapılması ve köklü bir değişim hareketi olmaması sebebiyle devrimden ayrılır.

Darbeyi Kimler Yapar?
Devletin emrindeki resmi askerî kurumlara mensup kişi ya da kişilerce yapılır

Askeri Darbe Neden Yapılır?

Hükûmetlerin, ekonomik ve sosyal sorunları çözmekte başarısız oldukları gerekçesi belirtilerek askeri darbe yapılır. Bu iddaalar Cuntacılar tarafından ortaya atılır. Askeri darbeler aynı zamanda güçlü devletlerin zayıf devletler üzerindeki emellerini gerçekleştirebilmeleri için tercih edilen bir yol olarak da karşımıza çıkar. Örneğin CIA’in Şili darbesine destek vermesi gibi. Ayrıca, NATO’nun askerî kanadından 1974′te çıkan Yunanistan’ın, karşılığında Türkiye’ye hiçbir taviz verilmeden 1981′de veto edilmeden tekrar NATO’ya kabulü de ancak 12 Eylül 1980 darbesinden sonra mümkün olabilmiştir.

Cunta, yönetime kuvvet kullanarak el koyan askeri ya da siyasi grup.

Cunta kendi başına sadece belirli bir komite ve yahut idarî kurulun yönetimi anlamında kullanılırken, eğer cunta yönetimi askerî bir karaktere sahipse, yani komite veya kurul ordu mensuplarından oluşuyorsa (veya çoğunluğu ordu mensuplarıysa) yönetime “askerî cunta” denir. Bununla birlikte askerî cuntalar için de salt cunta ifadesi kullanılabilir.

Türkiye, 1960-1961, 1971-1973 ve 1980-1983 dönemlerinde cuntalar tarafından yönetilmiştir.

Askerî Darbe Sonrası Hükümet

Darbe sonrasında ordu kurulacak hükümetin şekli sorunuyla karşı karşıya kalır. Latin Amerika’da darbeden sonra değişik rütbede askerlerden oluşan cunta yönetimi oldukça yaygındır. Afrika’da ve Türkiye’de ise cunta ile birlikte çalışacak devrimci bir meclis oluşturma ve bu meclis üyelerinin de cunta tarafından seçilmesi yöntemi yaygın olarak kullanılır. 27 Mayıs 1960 ve 12 Eylül 1980 darbeleri ile yönetimi ele geçiren cuntalar olan Milli Birlik Komitesi ya da Milli Güvenlik Kurulu, ülkeyi mutlak biçimde yönetmiş; aynı zamanda Kurucu Meclis ya da Danışma Meclisi adıyla cunta tarafından seçilen sivil temsilcilerin olduğu ancak MBK ya da MGK karşısında bir hayli zayıf bir de meclis oluşturulmuştur.

kaynak

Şimdilerde Darbe planı olarak “Balyoz” gündemdeki yerini almıştır.